چگونه رسیدن به دنیا میتواند عین رسیدن به آخرت هم باشد؟!

 

سلام به شما عزیزان و مخاطبان خوبم

می‌خواهم درباره مطلبی صحبت کنم که ان‌شاء‌الله خداوند آن‌چه را خودش اراده می‌کند، بر زبانم جاری ­کند. روایت است که یک روز شخصی خدمت امام صادق علیهالسلام آمد و گفت که «من می‌خواهم دنیا به کام من شود و به من روی بیاورد.» امام پرسیدند: «مال دنیا را برای چه می‌خواهی؟» گفت که: «می‌خواهم که خودم و اهل و عیالم متنفع بشوم، صله رحم به جا بیاورم، اطرافیانم را ببینم و جویای احوالشان شوم، بتوانم به سفر حج برم، صدقه بدهم، دست نیازمندان را بگیرم.» حضرت فرموند: «آن چه دنبالش هستی دنیا نیست! بلکه آخرت است!»[1]

دنیا یا آخرت؟ مسئله این است

متاسفانه در دیدگاه مذهبی برای ما بد جا افتاده است که اگر دنبال دنیا برویم آخرت ما خراب می‌شود. فقط یکی از این دو راه را می‌شود انتخاب کرد. این یک دوراهی است، یک طرف به سمت آخرت و بهشت و یک سمت هم عقبی است. این نگرش غلط باعث می­شود که پول جذب ما نشود و فقر را تجربه کنیم.

در حالی که بنا به فرموده امام صادق علیهالسلام دنیا در صورتی مذموم است که بخواهد ما را از خدا جدا کند. دنیایی که بخواهد مرا از خدای خودم دور کند، فرصت عبادت من را از خدا بگیرد، باعث فاصله من از خدا ­شود، این دنیا مذموم است و همه هم با این موافق هستند و دین ما هم موید این مطلب است.

به قول مولانا:

چیست دنیا از خدا غافل بُدَن

نه قماش و نقده و میزان و زن[2]

پوشاک و پول و آن چیزی که شما می‌خواهی برای خودتان، همسرتان و فرزندتام از آن بهره ببرید و روزی حلال داشته باشید، به دیگران خیرتان برسد، صله رحم کنید، از خویشاوندانتان دیدار کنید و به سفر بروید، دنیا نیست! دنیا چیزی است که شما را از خدا غافل کند.

باور ذهنی خود را اصلاح کنیم

این نگرش را از الان در ذهن‌مان بکاریم و باور کنیم که ما دنیایی را می‌خواهیم که خدا هم در آن هست. دنیایی را می‌خواهیم که خداوند در آن از جایی که گمان نمی‌بریم روزی عطایمان کند: « يَرزُقهُ مِن حَيثُ لايَحتَسِب»[3] تا بتوانیم هم خودمان استفاده کنیم و هم به دیگران خیر برسانیم. به نحوی مباشر خدا بشویم، دست خیر خدا بشویم تا بتوانیم به دیگران هم خدمت کنیم.

 

 این نگرش که فکر میکنیم دنیا در یک طرف و آخرت در سمت دیگر قرار دارد اشتباه است. راه آخرت دقیقا از وسط دنیا میگذرد. اگر آخرت آبادی میخواهی باید دنیای آبادی را داشته باشی و به نوعی اینها را کنار هم ببینی. کسب روزی و معاش در اسلام توصیه شده است و اگر من در پی کسب روزی بی حساب خدا هستم، اگر به دنبال این دنیا هستم، به قول امام صادق علیهالسلام این دنیا نیست! این که چیزی را برای خودتان و خانواده‌‌تان خیر بخواهید و با آن صله رحم کنید، آخرت شما را آباد میکند. این اسمش دنیا نیست.

 

از خدا دنیا را بخواهم یا آخرت را؟

 

همیشه با خدای خودتان مناجات کنید که: «من دنیا را میخواهم ای خدای مهربان! دنیایی که به هیچ وجه من را از تو دور نکند.» این به نظرم نکتهای است که باید به آن حتما توجه کنیم. اگر آخرت آبادی را میخواهیم باید حلاوت و شیرینی این دنیا را بچشیم و از وسط گرد شیرینی این عالم بگذریم تا بتوانیم به آخرت هم برسیم.

البته برای این نباید به کسی ظلم کنیم، یا به حقوق دیگران تجاوز کنیم. مراقب باشیم که وقتی نعمتها بیشتر میشود، دامهای شیطان هم بیشتر و گسترده‌‌تر میگردد. این است که شاید مراقبتهای ویژهای لازم است که در این حال هم باز باید به خدا توکل کنیم.

 

دنیا را درست بخواهیم!

 

حضرت یوسف وقتی از زلیخا دوری میکند، میفرماید: «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَّحِيمٌ ؛ نفس من مرا به سوی خطا و بدی وسوسه میکند، مگر این که خداوند به من رحم کند که او غفور و رحیم است»[4] ما هم مثل او با خدای مهربان و بخشنده خود زمزمه میکنیم که: «خدایا! ما هم به تو توکل میکنیم. میخواهیم در این گرداب عالم، دست ما را بگیری و با خود ببری. از دامهایی که شیطان برای ما پهن کرده است، به تو پناه میبریم: اَعوذُ  بِاللَّـهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ.»

اگر این نگرش ما باشد میتوانیم از این دنیا به خوبی و به شکل صحیح آن استفاده کنیم و به راحتی از آن عبور نماییم. همچنین بدون آن که لطمهای بخوریم هم دنیا و هم آخرت آبادی داشته باشیم. نخواهیم با یک توهم دنیای خودمان را هم خراب کنیم. وقتی ما جیبمان خالی باشد نمیتوانیم بخشش کنیم. باید دست ما به دهانمان برسد تا بتوانیم به فرموده خداوند که میگوید: «وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ»[5] به دیگران هم از روزی فراوانی که به ما عطا می­کند به دیگران هم عطا کنیم. باید روزی وجود داشته باشد تا انفاق که عمل پسندیدهای است اتفاق بیفتد.

 

آیا دنیا من را مغرور و متکبر میکند؟  

 

پس خدایا ما روزی میخواهیم، خدایا ما دنیا میخواهیم، اما آن دنیایی که همراه با توست. آن دنیایی که هر چه بیشتر به دست میآوریم میفهمیم که نعمتهای توست و میفهمیم که هر چه توفیق کسب کنیم از جانب توست: «وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ»[6]

همه این نعمتها را می­پذیریم، لذت می­بریم و به خودمان هم نسبت نمی­دهیم. می­گوییم تویی که برای ما مهیا کرده­ای. به خودمان غره نمی­شویم و غرور و تکبر پیدا نمی­کنیم. متاسفانه ما آدمها وقتی شکست می­خوریم می­گوییم خدا ما را زمین زد و وقتی که موفق می­شویم می­گوییم من این کار را کردم. در حالیکه این خطا است. ما باید خطاها و اشتباهات را به خودمان نسبت بدهیم و بدانیم که ناموفقیت­ها و شکست­هایمان از جانب خود ما است. خداوند این مطلب را به صراحت می­گوید که: « مَّا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ؛ هر خیری که به تو رسد از جانب خداست و هر شری که به تو رسد از جانب خود تو است»[7]

امیدوارم دنیایی را به دست بیاورید که پر از نور خداوند باشد و بدانید که دنیا مذموم است اگر بخواهد خدا را از ما بگیرد؛ و اگر شما دست خدا در دنیا باشید و در راه او انفاق کنید، دنیا به هیچ عنوان مذموم نیست.

دوستتان دارم و برای شما در این لحظه دعا می­کنم و از خدا می­خواهم که روزی بیحسابش را به شما عزیزان عنایت کند.  

شاد باشید

یا علی مدد

محمد افلاکی بنی

[1] وسائل الشیعه، ج 17، ص 34 .

[2] مثنوی معنوی. دفتر اول

[3]  آیه 3 سوره طلاق

[4]  آیه 53 سوره یوسف

[5]  آیه 3 سوره بقره. و از آنچه به آنها عطا کردیم انفاق می­کنند

[6]  آیه 88 سوره هود

[7]  آیه 80 سوره نساء